TETİKLEYİCİLER / Hormonal Faktörler

Yaşam boyu ve dönemsel gerçekleşen hormonal dalgalanmalar yaygın migren tetikleyicileridir ve bunların migren üzerinde sık rastlanan etkilerinden dolayı kadınlarda özel dikkat gerektirir. Vücuda dışarıdan alınan hormonlara (gebeliği önlemek amacıyla alınan doğum kontrol hapı ve menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavisi gibi) ek olarak kadınlardaki hormonal durum değişiklikleri (adet, gebelik, menopoz gibi) migren atağının sıklığını ve şiddetini etkiler. 19

Menstrüel faktörler

Klinik gözlemler, migren baş ağrılarının adet öncesi dönemde daha sık ve daha şiddetli olduğunu ortaya çıkarmaktadır.22 Adet dönemiyle ilintili migren atakları (menstrüel migren) genellikle daha şiddetli migren ataklarıdır ve birçok kez ataklar birkaç gün üst üste yineleme eğilimindedir.23 Menstrüel (adet dönemindeki) migren ile ilgili olarak yapılan çalışmalar, migren atağının sıklıkla, menstrüasyondan 2 gün önce ve menstrüasyondan 3 gün sonra ortaya çıktığını göstermektedir. 24

Adet, migren için en önemli risk faktörlerindendir.8 Ergenlik çağında, yükselen östrojen (kadınlık hormonu) düzeyleri migren sıklığında artışa neden olur. Adet dönemleri sırasında migren ataklarında artışa neden olan ise, adetle ilişkili östrojen (kadınlık hormonu) düşüşüdür.19 Doğum kontrol haplarının kullanımı, ailesinde migren öyküsü olan kadınlarda migreni ortaya çıkarabilir.14

menstrüel migren: menstrüasyonun 3 gün öncesinden menstrüasyon sonuna dek olabilen ataklar23

Hamilelik

Migreni olan çoğu hamile kadın çok az ya da hiç migren atağı yaşamaz.25 Migren hamileliğin ilk 3 ayında kötüleşebilir ama sonraki dönemde düzelme gösterir.14 Hamilelikte migren sıklığı doğuma doğru, özellikle ilk üç aydan sonra azalma eğilimindedir. Bu azalma, hamilelik esnasında kadınların çoğunda bildirilmiştir.26 Menstrüel (adet dönemindeki) migreni olan kadınlarda hamilelik döneminde migren görülmemesi, olasılıkla yüksek östrojen düzeyi ile ilişkilidir.14 

Menopoz

Migrenin görülme sıklığı yaş ilerledikçe azalır. Doğal yoldan menopoza giren kadınlarda migren sıklıkla düzelir.14 Menopoz genel olarak adetlerin son bulması olarak tarif edilir. Bu dönemde kadınların migreni kaybolur veya belirgin şekilde düzelir. 27

Doğal yolla menopoza giren kadınların üçte ikisi migrenlerinde belirgin düzelme yaşarken cerrahi yolla menopoza giren kadınlarda (yumurtalıkları ameliyatla alınan kadınlar) ise bu oran üçte bire düşer. Cerrahi yolla menopoza girme neticesinde hormon seviyelerinde gözlenen dramatik düşüş migren kontrolünü kötüleştirebilir.27



ELT1122